نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه مازندران

چکیده

حقوق بشر یکی از مهم‌ترین دستاوردهای تمدن غرب محسوب می‌گردد و طی چند دهه‌ اخیر نفوذ بسیاری در کشورهای جهان داشته و توانسته بر حقوق داخلی آنها تأثیرگذار باشد. اگرچه این حقوق در دست عده‌ای به عنوان حربه برای پیشبرد منافع‌شان به کار می‌رود و بدین ترتیب کارکرد اخلاقی خود را از دست می‌دهد و عده‌ای نیز بنا به دلایلی آن‌را صرفاً در حد یک آرمان تحقق‌ناپذیر تلقی می‌کنند اما با این حال باید گفت، این مجموعه قوانین به نیت انسانی و به قصد احترام به «کرامت انسان» تدوین شده‌ و در برخی موارد توانسته تا حدودی مثمر ثمر واقع شود. این مقاله در صدد پاسخگویی به دو سؤال بر می‌آید. اول آنکه چه ارتباطی میان روشنفکران و ایده‌ حقوق بشر وجود دارد؟ به عبارتی حقوق بشر چه اهمیت و جایگاهی برای روشنفکران دارد؟ و سؤال دوم که مرتبط با جامعه ایران دوران پهلوی دوم می‌باشد این است که روشنفکران دینی در این دوران، چه تعبیری از مفاهیم حقوق بشری داشتند و چطور از آنها استفاده می‌کردند؟ در پاسخ به سؤال نخست، فرضیه‌‌ ما آن است که روشنفکران به عنوان مهم‌ترین قشر در هر جامعه‌ای تلقی می‌شوند که دغدغه‌ برقراری ایده‌ حقوق بشر را دارند؛ چرا که اغلب در آراء و افکارشان به مفاهیم اخلاقی و حقوق بشری توجه داشته‌اند. فرضیه‌ای که در پاسخ به سؤال دوم ارائه می‌شود آن است که در این دوران (پهلوی دوم) متفکران و روشنفکران دینی سعی داشته‌اند مفاهیم حقوق بشری را از منابع سنتی استخراج کنند، آنها را بپرورند و در راستای مبارزه با رژیم مورد نظر به کار ببرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Intellectuals and Idea of Human Rights (with Emphasis on the Second Pahlavi Era)

نویسندگان [English]

  • Mahdi Rahbari 1
  • Mohammad Ghorbanpour Sheykhani 2

1 Associate professor of law and political science, Mazandaran University

2 M.A Student of Political Science, Mazandaran University

چکیده [English]

“Human rights” is one of the most important achievements of western civilization which could affect the internal law of many countries. In spite of the fact that some states have used human rights as a means of furthering their own interests undermining its ethical function, these rights have been formulated to respect “human dignity”. This paper tries to answer two questions: what is the relationship between intellectuals and the idea of human rights? And the second and main question is that in the second Pahlavi era what were the religious intellectual explanations of human rights? The answer to the first question is that intellectuals were among the most significant social forces who were always concerned with implementing human rights. The answer to the second is that in the second Pahlavi era, religious intellectuals were trying to draw the concepts of human rights from the traditional sources, develop and employ them against the reign of Pahlavi.
e government extended to include the responsibilities of the business community and the civil society.
‘Good governance’ is more idealistic form of governance that administers public affairs and resources with utmost transparency and attention to different dimensions of human rights, as civil, cultural, economic, political and social rights.

کلیدواژه‌ها [English]

  • human rights
  • Intellectuals
  • Ethical Concepts
  • Second Pahlavi Era

  1. ابوسعیدی، مهدی، حقوق بشر و سیر تکامل آن در غرب، تهران، آسیا، 1345.
  2. آشوری، داریوش، دانشنامه­ سیاسی، تهران، مروارید، 1366.     
  3. بازرگان، مهدی، مباحث اعتقادی و اجتماعی، تهران، انتشار، 1385.
  4. بازرگان، مهدی، آزادی بشریت و مبنای وظایف مدنی، در کتاب: بسته­نگار، محمد، حقوق بشر از منظر اندیشمندان، تهران، انتشار، 1380.
  5. بشیریه، حسین، جامعه شناسی سیاسی، بررسی نقش نیروهای اجتماعی بر زندگی سیاسی، تهران، نی، 1385.
  6. تاجیک، محمدرضا، دین، دموکراسی و روشنفکران در ایران امروز، تهران، موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، 1384.
  7. جلالی­زاد، جلال، حقوق بشر، اندیشه و سلوک آیت­الله طالقانی، در کتاب: حقوق بشر در جهان امروز، مجموعه مقالات بررسی مسائل اساسی حقوق بشر در جهان امروز، تهران، انتشار، 1383.
  8. جهانبگلو، رامین، مدرنیته، دموکراسی و روشنفکران، تهران، مرکز، 1374.
  9. حقیقت، سیدصادق، حقوق بشر اسلامی: شرایط، امکان و امتناع، در کتاب: مجموعه مقالات همایش بین‌المللی حقوق بشر و گفت‌وگوی تمدن­ها، قم، دانشگاه مفید، 1380.
  10. رحمانی، محترم، حقوق بشر در اندیشه طالقانی، درکتاب: حقوق بشر در جهان امروز، مجموعه مقالات بررسی مسائل اساسی حقوق بشر در جهان امروز، تهران، انتشار، 1383.
  11. رحمانی، تقی، «حقوق بشر و سنت گرایان»، روزنامه اخبار اقتصاد، شماره 25، مهر 1387.
  12. رهبری، مهدی، جامعه­شناسی سیاسی انقلاب اسلامی ایران، بابلسر، دانشگاه مازندران، 1384.
  13. سارتر، ژان­پل، در دفاع از روشنفکران، ترجمه رضا سید حسینی، تهران، نیلوفر، 1380.
  14. سروش، عبدالکریم، رازدانی، روشنفکری و دینداری، تهران، صراط، 1377.
  15. سعید، ادوارد، نقش روشنفکر، ترجمه حمید عضدانلو، تهران، نی، 1380.
  16. سعیدی­پور، امیرعباس، شریعتی، آزادی، انسان و دموکراسی، تهران، پردییس، 1383.
  17. شریعتی، علی، پایه­های حقوق انسانی در اسلام اولیه، در کتاب: بسته­نگار، محمد، حقوق بشر از منظر اندیشمندان، تهران، انتشار، 1380.
  18. طالقانی، محمود، اسلام و مالکیت، تهران، انتشار، 1344.
  19. -----------، از آزادی تا شهادت، تهران، بی­نا، 1359.
  20. -----------، پرتوی از قرآن، جلد1، تهران، انتشار، 1342.
  21. -----------، پرتوی از قرآن، جلد 3، تهران، انتشار، 1345.
  22. عبادیان، محمود، حقوق بشر، مفاهیم، جهان­شمولی و پیامدها، در کتاب: مجموعه مقالات همایش بین­المللی حقوق و گفت‌وگوی تمدن­ها، قم، دانشگاه مفید، 1380.
  23. عربی زنجانی، بهنام، شریعتی و سروش، بررسی مقابله­ای آرا و نظرات، تهران، آریابان، 1383.
  24. عمیدزنجانی، عباسعلی و محمد مهدی توکلی، «حقوق بشر اسلامی و کرامت ذاتی انسان در اسلام»، فصلنامه­ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 37، شماره 4، زمستان 1386.
  25. قاری سید فاطمی، محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1382.
  26. میرسپاسی، علی، روشنفکران ایران (روایت­های یأس و امید)، ترجمه عباس مخبر، تهران، توسعه، 1386.
  27. وحدت، فرزین، رویارویی ایرانیان با مدرنیت، ترجمه مهدی حقیقت­خواه، تهران، ققنوس، 1385.

 

  1. Anheier, humult & regina a.list, A dictionary of civil society, philanthropy and non-profit sector, London  and  new York: taylor & francis group,  2005.
  2. Bix B. national law theory, in ed. Patterson D. a companion to philosophy of law and legal theory, black well publisher, 1999.
  3. Kant,i. “Grounding for the metaphysics of morals”, translated by: Ellington j. usa: hackle publishing company, 1993.

CAPTCHA Image