نوع مقاله : مقاله مروری

نویسنده

استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی وضعیت زنان خانه دار در نظام حقوقی ایران از حیث وظایف دولت در برابر این گروه از شهروندان به‌قصد ارائه راهکاری حقوقی برای حمایت مطلوب و احقاق حقوق بشری آنان است. از آنجا که اشتغال پیش شرطِ بهره مندی معنادار از حقوق بشر است، چالش اصلی، تنظیم سطح حمایت ها است؛ به نحوی که هم حقوق زنان خانه دار محقق شود و هم انگیزه اشتغال زنان از میان نرود. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است؛ در وهله نخست مسائل و مشکلات زنان خانه دار تبیین و سپس مسائل بر راه‌کارهای نظام حقوقی برای رفع آنها منطبق می شود تا با روشن شدن مشکلات مغفول مانده، توصیه هایی برایِ رفع آن ارائه می‌گردد. مهمترین مسأله زنان خانه دار، کسریِ کنش و مشارکت عمومی و عدم دسترسی به منابع ثروت عمومی است. در حال حاضر نظام حقوقی ایران برنامه‌ جامعی برای زنان خانه دار ندارد. راه‌کار پیشنهادی قائل شدن به تفکیک میان نسل کنونی و آینده است. به این ترتیب که از طرفی خانه داریِ بخشی از زنان نسل کنونی به رسمیت شناخته شود و دولت مسئولانه و همه جانبه مشکلات آنان را رفع کند و از طرف دیگر زمینه اشتغال برای نسل آینده زنان فراهم شود؛ تا خانه داری به یک انتخاب معنادار فردی تبدیل گردد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Approach of Legal System of Iran to the Situation of Housewives

نویسنده [English]

  • Samaneh Rahmatifar

Assistant Prof, Department of Law, Faculty of Humanities Science, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.

چکیده [English]

The purpose of present study is to clarify the status of housewives in the legal system of Iran, with respect to government duties, due to provide a legal solution for protecting; because significant enjoyment of rights and duties depends on employment. Maine difficulty of the law is setting the level of supports. The research method is descriptive-analytical with comparative approach. At the first special problems of Iranian housewives are being described and the current legal approach to them is being explained; as the weaknesses become clearer, in the light of the experience of other countries, recommendations are made to improve them. The most critical issue of housewives is the deficit of public participation and lack of direct access to public wealth resources. Currently, the legal system does not have a comprehensive plan for housewives. The proposed solution, for next generations, is to create empowering young women to achieve employment opportunity and, in the case of the current generation, facilitating civil participation through non-governmental organizations and applying positive discrimination mechanisms in favor of housewives.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women Employment
  • Insurance of Housewives
  • public participation
  • human rights
  • empowerment
الف- کتب و مقالات
الف-1: فارسی
ابراهیمی، جعفر و فرزانه صالحی (1390)، «بررسی مقایسه­ای میزان رضایت از زندگی زنان شاغل و خانه­دار»، مطالعات جامعه­شناسی، دوره 4، شماره 13، صص 47-60.
اسفندیاری، علی اصغر؛ مهدی پدرام و صادق مجدم (1392)، «اقتصاد غیررسمی، خانه داری زنان و عوامل مؤثر برآن (مطالعه موردی زنان متأهل شهر اهواز)»، مطالعات زنان، شماره 37، صص 91-114.
اسمخانی اکبری­نژاد، هادی و بهرام اصل فتاحی (1392)، «اثربخشی روان درمانی گروهی مبتنی بر رویکرد شناختی- رفتاری بر افسردگی و باورهای غیرمنطقی زنان خانه دار»، زن و مطالعات خانواده، دوره 5، شماره 20، صص 21-35.
بنایی، نازی و محمد عسگری (1392)، «تأثیر آموزش مهارت­های مقابله با فشار روانی بر کیفیت زندگی زنان خانه­دار»، دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، دوره 14، شماره 1، پیاپی51، صص 43-52.
تاج­الدین، محمدباقر و لیلی رحمتی­والا (1393)، «رسانه ملی و توانمندسازی زنان سرپرست خانوار، (مورد مطالعه: زنان سرپرست خانوار منطقه 18 تهران)»، مطالعات راهبردی زنان، سال 17، شماره 65، صص 119-161.
حبیب­پور گتابی، کرم؛ حسین نازک­تبار و رضا فرج­تبار (1391)، «مقایسه مصرف فراغت در بین زنان شاغل و خانه­دار در شهر ساری»، مطالعات راهبردی زنان، سال 15، شماره 58، صص 163-190.
خلوتی، ملیحه (1388)، «بررسی میزان توانمندی زنان خانه­دار و عوامل مؤثر بر آن در شهر شیراز 1386»، فصل­نامه پژوهش اجتماعی، دوره 2، شماره 4، صص 153-171.
سازمان برنامه و بودجه کشور (1397)، شاخص‌های ‌اصلی ‌بازار ‌کار دوره‌ی ‌1384 تا ‌1396، چاپ نخست، تهران: مرکز آمار ایران، دفتر ریاست، روابط عمومی و همکاری­های بین­الملل.
شریفی، الهام؛ سعید رهایی و مسعود راعی (1396)، «عدالت­سنجی شغل خانه­داری زنان»، آموزه­های فقه مدنی، شماره 15، صص 159-183.
صادق­زاده، رقیه (1396)، «وابستگی به شبکه­های اجتماعی مجازی در زنان خانه­دار، مطالعه کیفیِ موردی»، فرهنگ، جامعه و رسانه، دوره 15، شماره 22، صص ۵۷-۶۸.
صادقی فسایی، سهیلا و زهرا میرحسینی (1395)، «فهم خانه‌داری در بستر نقش‌های جنسیتی، مطالعه کیفی در شهر تهران»، فصل­نامه علوم اجتماعی، شماره 73، صص 1-31.
عریضی، فروغ­السادات؛ منصور حقیقتیان و مرجان زرندی خالدی (1390)، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مشارکت اجتماعی زنان خانه دار شهر اصفهان»، علوم اجتماعی شوشتر، شماره 12، صص 141-170. 
عقیلی­نژاد، ماشااله؛ سیدمحمد سیدمهدی مجید گل­آبادی و سمیرا گودرزی دهریزی (1391)، «فراوانی اختلالات اسکلتی-عضلانی و عوامل مرتبط با آن در زنان خانه­دار»، مجله پزشکی دانشگاه تبریز، دوره 34، شماره 2، صص 86-89.
علوی­زاده، امیر (1387)، «بررسی چگونگی اوقات فراغت زنان خانه‌دار در شهر کاشمر»، فصل­نامه جمعیت، شماره 63، صص 61-83.
فرهمند، مهناز؛ خدیجه حاتمی­سروی و مرضیه محمدحسنی (1395)، «مقایسه سلامت اجتماعی، مهارت­های ارتباطی، قدرت تصمیم­گیری و عزت نفس در بین زنان شاغل و خانه­دار شهر یزد»، فصل­نامه زن و جامعه، شماره 2، صص 147-165.
فلاح­زاده، حسین؛ مریم غفاری­کیا؛ نعیمه کیقبادی و حسن سعادتی (1393)، «مقایسه میزان افسردگی، اضطراب و استرس در زنان شاغل و خانه­دار شهر شیراز در سال 1391»، طلوع بهداشت یزد، دوره 13، شماره 1، صص 115-123.
ویسی، هادی و اردلان زرندیان (1388)، «تببین نیازهایِ آموزشیِ زیست محیطی زنان خانه­دار: مطالعه موردی زنان خانه­دار منطقه 12 تهران»، مطالعات اجتماعی روان­شناختی زنان، شماره 2، صص 7-23.
الف-2: لاتین
Alkhanaini, Mona (2012). “Interior Design of the House and Its Relationship to the Housewife Psycho-Social Consensus”, International Conference on Sustainable Development, Montclair State University Montclair, New Jersey.
Harilal A and Santhosh VA (2017). “A Comparative Study on Stress Levels among Working Women and Housewives with Reference to the State of Kerala”, Journal of Economics and Public Policy, Vol II, No. 1, p. 29-35.
Hege Kitterød, Ragni and Rønsen, Marit (2011). “Housewives in a dual-earner society: Who is a housewife in contemporary Norway”, Statistics Norway, Research Department, Vol. 659, p. 1-25.
Wong, Ho-Po Crystal (2016). “Credible Commitments and Marriage: When the Homemaker Gets Her Share at Divorce”, Journal of Demographic Economics, Vol. 82, No. 3, p. 241-279.
 
 
ب- اسناد
ب-1: فارسی
سازمان تأمین اجتماعی (23/9/1387)، «بیمه زنان خانه­دار»، بخش­نامه 664.
شورای عالیِ انقلاب فرهنگی (7/4/1384)، «اهداف و اصول تشکیل خانواده و سیاست­های تحکیم و تعالی آن».
شورای عالیِ انقلاب فرهنگی (8/8/1386)، «سیاست­ها و راهبردهای ارتقای سلامت زنان».
شورای عالیِ انقلاب فرهنگی (20/12/1381)، «سیاست­هاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران».
شورای عالیِ انقلاب فرهنگی (20/5/1371)، «سیاست­های اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران».
شورای عالیِ انقلاب فرهنگی (31/6/1383)، «منشور حقوق و مسؤلیت­های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران».
مجلس شورایِ اسلامی، «قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران» (15/10/1389).
مجلس شورایِ اسلامی (11/6/1383)، «قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران».
مجلس شورایِ اسلامی (21/1/1396)، «قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران».
مجلس شورایِ اسلامی (24/8/1371)، «قانون تأمین زنان و کودکان بی­سرپرست».
مجلس شورایِ اسلامی (1/12/1391)، «قانون حمایت خانواده».
مجلس شورایِ ملی (29/10/1348)، «قانون اجازه انتقال مروجین دستگاه ترویج خانه­داری از وزارت آبادانی و مسکن به وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستایی».
مجلس شورایِ ملی (13/4/1347)، «قانون خدمات اجتماعی زنان».
مجمع تشخیص مصلحت نظام (13/6/1395)، «سیاست‌های کلی خانواده».
هیأت وزیران (1392)، «سند برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده».
هیأت وزیران (20/10/1388)، «لایحه برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران».
ب-2: لاتین
ILO (1935). “Underground Work (Women) Convention”.
WHO (1946), “Constitution of the World Health Organization”, the International Health Conference, New York, 19-22 June.
UN (1966). “International Covenant on Civil and Political Rights”, Treaty Series, vol. 999, p. 171.
UN (1979). “Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women”, Treaty Series, vol. 1249, p. 13.
 
پ- وبسایت­ها
 “Huisvrouw of huisman worden Lees deze pagina voor” (2.21.2020). De Officiële Website Van Vlaanderen, https://www.vlaanderen.be/nl/werk/loopbaan/huisvrouw-huisman-worden
 “Huisvrouw: geen job, pensioen of zekerheid”, (2.21.2020), Michel Muriel, https://www.tijd.be/netto/loopbaan/huisvrouw-geen-job-pensioen-of-zekerheid/9057095.html “Indicators” (2020-11-4). https://data.worldbank.org/indicator?tab=all
CAPTCHA Image