دانشگاه مفید دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر 2423-6489 20 1 2025 06 22 The relationship between shared responsibility and jurisdiction in the case law of the European Court of Human Rights رابطه مسئولیت مشترک و صلاحیت در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر 147 165 728876 10.22096/hr.2025.2055472.1729 FA سعید مختاری دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0001-7620-0058 محمد ستایش پور دانشیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0001-9647-9391 Journal Article 2025 03 09 The issue of shared responsibility arises before international courts when several international actors play a role in violating international obligations. On the other hand, determining the jurisdiction in these cases requires that those courts pay careful attention to points such as the jurisdiction of the investigating authority in the territory where the violation occurred or the control of the offending state over the territory or the injured parties. The method used in this essay is the method of doctrinal legal research using the cases of the European Court of Human Rights and international legal documents. This study examines the intricacies of determining jurisdiction within the framework of shared responsibility and concludes that the Court has adopted the traditional territorial approach to jurisdiction as a foundational principle in many cases. However, it has not limited itself to this approach. By establishing criteria such as "effective control" and "effective authority," the Court has expanded the scope of its jurisdiction to encompass extraterritorial human rights violations. On the other hand, the Court has examined and accepted the issue of its jurisdiction over injured persons who were under the effective control of a state using the same criterion. Ultimately, this study has concluded that the Court's practice in this regard is dynamic and evolving. طرح موضوع مسئولیت مشترک نزد محاکم بین‌المللی زمانی روی می‌دهد که چند بازیگر بین‌المللی در نقض تعهدات بین‌المللی نقش ایفا می‌کنند. از سوی دیگر تعیین صلاحیت رسیدگی قضایی در این موارد نیازمند توجه ظریف آن محاکم به نکاتی چون صلاحیت مرجع رسیدگی‌کننده در سرزمین وقوع تخلف یا کنترل دولت متخلف نسبت به قلمرو سرزمینی یا افراد زیان‌دیده است. روش به‌کار رفته در این جستار روش تحقیق حقوقی دکترینال با استفاده از پرونده‌های دیوان اروپایی حقوق بشر و اسناد بحقوقی بین‌المللی است. این مطالعه به چند و چون تعیین صلاحیت در محل طرح مسئولیت مشترک، پرداخته و به این نتیجه رسیده‌ است که دیوان در بسیاری از پرونده‌ها رویکرد سنتی سرزمینی بودن صلاحیت را اصل قرار داده ولی به آن اکتفا نکرده است و با تعیین معیارهایی چون «کنترل مؤثر» و «اقتدار مؤثر» دامنه صلاحیت خود را به نقضهای فراسرزمینی حقوق بشر گسترش داده است. از سویی دیگر دیوان با همین معیار موضوع صلاحیت رسیدگی قضایی خود را در خصوص افراد زیان‌دیده‌ای که تحت کنترل مؤثر یک دولت قرار داشته‌اند مورد مداقه قرار داده و آن را پذیرفته است. نهایتاً این جستار به این نتیجه رسیده است که رویه دیوان در این خصوص پویا و در حال تحول است. https://humanrights.mofidu.ac.ir/article_728876_afabbd6bf668bafb97d348580fb3a7ec.pdf