حقوق شهروندی از منظر اخلاق

عباسی قلعه شاهی, امیر; فنائی, ابولقاسم

doi:10.22096/hr.2021.134889.1240

حقوق شهروندی از منظر اخلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیر عباسی قلعه شاهی ¹

ابولقاسم فنائی ²

¹ کارشناس ارشد فلسفۀ اخلاق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

² استادیار فلسفه، دانشکدۀ فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.

10.22096/hr.2021.134889.1240

چکیده

این مقاله حقوق شهروندی را از منظر اخلاق بررسی می‌کند. در اخلاق هنجاری رویکردهای گوناگونی وجود دارد که در هر یک از آنها منظر اخلاقی به شکل خاصی صورت‌بندی می‌شود. از میان این رویکردها ابتدا پنج رویکرد متفاوت را به اجمال شرح می‌دهیم و سپس می‌کوشیم به این پرسش پاسخ دهیم که «از منظر هر یک از این رویکردها حقوق شهروندی چه منزلت و وضعیتی پیدا می‌کند؟». مقاله سه بخش دارد. پس از طرح مباحث مقدماتی در بخش (1)، در بخش (2) سرشت قانون در فلسفۀ حقوق را به اجمال بررسی می‌کنیم. بخش (1/3) به بررسی حقوق شهروندی از منظر اخلاق فضیلت‌مدار اختصاص دارد. در بخش (2/3) حقوق شهروندی از منظر اخلاق وظیفه‌گرا مورد بررسی قرار خواهد گرفت. بخش (3/3) حقوق شهروندی را از منظر اخلاق فایده‌گرا شرح می‌دهد. و سرانجام، بخش (4/3) به بررسی حقوق شهروندی از منظر اخلاق عدلیه (معتزله و امامیه) و اخلاق اشعری می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها

حقوق شهروندی

اخلاق وظیفه‌گرا

اخلاق فایده‌گرا

اخلاق فضیلت‌مدار

اخلاق معتزلی

اخلاق اشعری

عنوان مقاله English

Civil Rights From the Moral Point of View

نویسندگان English

Amir Abasighaleshahi ¹

Abolqasem Fanaei ²

¹ Master of Philosophy of Ethics, University of Religions and Denominations, Qom, Iran.

² Assistant Professor of Philosophy, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده English

The aim of this article is to look at civil rights from different moral points of view. Diverse approaches in moral philosophy lead to alternative moral points of view. For the purposes of this article, five approaches have been selected. We try to see what would happen to civil rights if one takes for granted this or that approach. Section (1) deals with preliminary issues. In section (2) the nature of law and its relation to morality will be briefly discussed. Section (3/1) deals with civil rights from the virtue ethics point of view. In section (3/2) civil rights will be looked at from the deontological point of view whilst section (3/3) will explore civil rights from the utilitarian point of view; and finally, section (3/4) will discuss civil rights from the ʿAdliyyah (Muʿtazila & Imamiya) and Ashʿari points of view.

کلیدواژه‌ها English

Civil Rights

Moral Deontologism

Moral Utilitarianism

Virtue Ethics

Muʿtazila Ethics

Ashʿari Ethics

الف- کتب و مقالات

الف-1: فارسی

ارسطو (1368)، اخلاق نیکوماخس، ترجمۀ سید ابوالقاسم پورحسینی، ج 1، تهران: موسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.

ارسطو (1337)، سیاست‌نامه، ترجمۀ حمید عنایت، تهران: انتشارات نیل.

اسکروتن، راجر (1383)، کانت، ترجمۀ علی پایا، تهران: انتشارات طرح نو.

جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1362)، مقدمه عمومی علم حقوق، تهران: انتشارات حقوقی گنج دانش.

حرّانی، ابو محمد حسن (1385)، تحف العقول عن آل الرسول، ترجمۀ آیت الله محمد باقر کمره‌ای، تهران: نشر کتابچی.

حلی، جمال الدین (1388)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ترجمۀ ابوالحسن شعرانی، تهران: انتشارات هرمس.

سید رضی (1413ق.) نهج البلاغة، تهران: بنیاد نهج البلاغة.

شکوری، ابوالفضل (1384)، فلسفه سیاسی ابن سینا، قم: انتشارات عقل سرخ.

طوسی، نصیر الدین (1373)، اخلاق ناصری، تهران: انتشارات خوارزمی.

فارابی، ابونصر (1371)، سیاست مدینه، ترجمۀ سید جعفر سجادی، تهران: انتشارات انجمن حکمت و فلسفۀ ایران.

فرانکنا، ویلیام کی (1376)، فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ هادی صادقی، قم: انتشارات طه.

کاپلستون، فردریک (1388)، تاریخ فلسفه، جلد 8، ترجمۀ بهاء‌الدین خرمشاهی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

کاتوزیان، ناصر (1387)، کلیات حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.

محمودی، سید علی (1384)، فلسفۀ سیاسی کانت، تهران: نشر نگاه معاصر.

مظفر، محمدرضا (1378)، اصول الفقه، مجلد 1، قم: انتشارات اسماعلیان.

مک‌اینتایر، السدیر (1390)، در پی فضیلت (تحقیقی در نظریۀ اخلاقی)، ترجمۀ حمید شهریاری و محمد علی شمالی، تهران: انتشارات سمت.

الف-2: لاتین

Aquinas, T. (2003). On law, Morality, and Politics, Regan, R. J. trans., Indiana: Hackett Publishing.

Bix, B. H. (2010). “Natural Law Theory”, in A Companion to the Philosophy of Law and Legal Theory, 2^nd ed., Oxford: Blackwell, pp. 211-227.

Gardiner, S. M. (ed.) (2018). Virtue Ethics, Old and New, NY: Cornell University Press.

Hursthouse, R. (2013). “Normative Virtue Ethics”, in Shafer-Landau, R. (ed.) Ethical Theory an Anthology, 2^nd ed. Oxford: Blakwell, pp. 645-652.

Jimenez, M. (2016). “Aristotle on Becoming Virtuous by Doing Virtuous Actions”, Phronesis, Vol. 61, No. 1, pp. 3-32.

Kant, I. (2006). Toward Perpetual Peace and Other Writings on Politics, peace, and History, Connecticut: Yale University Press.

Kant, I. (1999). Practical Philosophy, Mary Gregor (Trans.), Cambridge: Cambridge University Press.

Kant, I. (1999a). The Metaphysics of Morals in Kant (1999), pp. 353-603.

Kant, I. (1999b). Grounwork of the Metaphysics of Morals in Kant (1999), pp. 37-108.

Plato (2002). Five Dialogues: Euthyphro, Apology, Crito, Meno, Phaedo, Grube, G. M. A. (trans.), Indiana: Hackett Publishing, pp. 1-20.

Russell, D. C. (ed.) (2013). The Cambridge Companion to Virtue Ethics, Cambridge: Cambridge University Press.

Soper, P. (2007). “In Defense of Classical Natural Law in Legal Theory: Why Unjust Law is no Law at All”, Canadian Journal of Law & Jurisprudence, Vol. 20, No.1, pp. 201-223.

Tierney, B. (2004). “The Idea of Natural Rights-Origins and Persistence”, Northwestern Journal of International Human Rights, Vol. 2, No. 1, pp. 1-13.

Wacks, R. (2014). Philosophy of Law: A Very Short Introduction, Oxford: Oxford University Press.

ارسال نظر در مورد این مقاله

نام و نام خانوادگی *

نام را وارد کنید.

پست الکترونیکی *

نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.

وابستگی سازمانی *

وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.

توضیحات *

توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)

شناسه امنیتی *