دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر

دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر

امکان‌سنجی بهره‌مندی اقلیت‌های دینی از حقوق سیاسی؛ با تأکید بر نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 استادیار، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، اصفهان، ایران.
چکیده
اقلیت دینی، آن دسته از شهروندان دولت اسلامی هستند که معتقد به دین اسلام نیستند و در چهارچوبی قراردادی از تابعیت برخوردار می‌شوند. پژوهش حاضر با روشی تحلیلی در تلاش برای تبیین تمایز این اقلیت در حقوق سیاسی است و با مبنا قراردادن نظریه حقوق شهروندی که مقتضی ملازمه‌ی شهروندی و حق مشارکت سیاسی است، فرضیه رقیب را که مبتنی بر تمایز میان اقسام کرامت انسانی، ملاحظات مربوط به قاعده «نفی سبیل» و عقد ذمه است، رد نموده و فرضیه خود را بدین شرح به اثبات می‌رساند که تفاوت در حقوق شهروندی، جز در جایی که ملاحظات دموکراتیک اقتضا می‌کند اراده عمومی اکثریت در شیوه اداره جامعه رعایت شود یا در وفاداری اقلیت تردید موجهی وجود داشته باشد؛ موجد تمایز در حقوق سیاسی شهروندی نیست. بنابراین اقلیت‌ها به‌عنوان شهروند از حق تابعیت و حق رأی برخوردارند، در سمت‌های انتخابی که تحت ضابطه کنترل قانون اساسی است می‌توانند برای انتخاب‌شدن رقابت کنند و برای هر دو حق مزبور، می‌توانند سازماندهی سیاسی نیز داشته‌باشند. در نتیجه تحلیل مزبور پیشنهاد می‌شود برخی مفاد قوانین انتخاباتی و احزاب مورد اصلاح قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Feasibility of Granting Political Rights to Religious Minorities with an Emphasis on the Iranian Legal System

نویسندگان English

Amir Maghami 1
Elahe Karimi 2
1 Assistant professor, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 MSc, University of Shahid Ashrafi Esfahani, Isfahan, Iran.
چکیده English

Religious minorities are those citizens of the Islamic State who adhere to Islam and are granted citizenship rights within a contractual framework. Using an analytical method, this study tries to explain the distinction of this minority in political rights. It bases its analysis on the theory of citizenship rights, necessitating a linkage between citizenship and the right to political participation. The study refutes the competing hypothesis based on the differentiation between types of human dignity, considerations related to the principle of "Nafye Sabil" (denial of dominance), and the contract of protection (Ahd Dhimma). It proves its hypothesis that differences in citizenship rights, except where democratic considerations necessitate adherence to the majority's general will in society management or where there are valid concerns about the minority’s loyalty, do not form distinctions in political citizenship rights. Minorities, as citizens, have the right to nationality and the right to vote. In elected positions subject to Shari'a, they can compete for election, and for both rights, they can have political organization. Therefore, it is suggested that some provisions of electoral laws and parties be amended.

کلیدواژه‌ها English

Human rights
citizenship rights
religious minorities
political Rights
the Constitution
The Theory of Citizenship Rights

سیاهه منابع

الف- منابع فارسی:
بسته‌نگار، محمد. حقوق بشر از منظر اندیشمندان. تهران: سهامی انتشار، ۱۳۸۵.
بیات کمیتکی، مهناز، و مهدی بالوی. «حق بر تابعیت: از حقوق بین‌الملل خصوصی تا حقوق بشر»، حقوق خصوصی ۱۲، شماره ۱ (۱۳۹۴): ۱۲۹-۱۵۰. https://doi.org/10.22059/jolt.2015.55637
ترکاشوند، احسان. «مصداق کمال انسان از دیدگاه استاد مصباح با نگاهی بر قرآن و روایات»، معرفت ۲۰، شماره ۱۶۴ (۱۳۹۰): ۵-۱۸.
جاوید، محمدجواد. «نظریه نسبیت در حقوق شهروندی و حقوق طبیعی بشر»، حقوق بشر ۸، شماره ۱ و ۲ (۱۳۹۲): ۵۹-۸۴.
جاوید، محمدجواد. «تبعیض مثبت در اسلام و حقوق اقلیت‌های دینی در حکومت اسلامی»، حکومت اسلامی ۱۸، شماره ۶۷ (۱۳۹۲): ۱۳۷-۱۶۲.
جاوید، محمدجواد. «بازخوانی بنیان‌های فلسفی نظریه نسبیت در حقوق شهروندی»، حقوق اسلامی ۱۱، شماره ۴۲ (۱۳۹۳): ۶۵-۹۵.
جاوید، محمدجواد، و مصطفی شفیع‌زاده خولنجانی. «فطرت یا طبیعت بشر مناطی برای سدّ نسبیت در حقوق بشر»، پژوهش حقوق عمومی ۱۸، شماره ۵۲ (۱۳۹۵): ۵۹-۸۵. https://doi.org/10.22054/qjpl.2016.6791
جعفری، محمدتقی. حقوق جهانی بشر: تحقیق و تطبیق در دو نظام؛ اسلام و غرب. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، ۱۳۸۵.
حائری، سید کاظم. «سیاست و حکومت»، فصلنامه علوم سیاسی ۱، شماره ۱ (۱۳۷۷): ۶-۳۷.
حسینی، سید محمد، و زینب محمودی. «بررسی آرای امام خمینی و خویی پیرامون حدود اختیارات ولی فقیه»، متین ۱۶، شماره ۶۵ (۱۳۹۳): ۸۷-۱۰۴.
حمیدالله، محمد. سلوک بین‌المللی دولت اسلامی. ترجمه و تحقیق سید مصطفی محقق داماد. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۸۰.
جوادی آملی، عبدالله. دین‌شناسی. تهران: اسراء، ۱۳۸۱.
دانش‌پژوه، مصطفی. اسلام و حقوق بین‌الملل خصوصی (تابعیت و وضعیت بیگانگان). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۲.
راولز، جان. قانون مردمان. ترجمه جعفر محسنی. تهران: ققنوس، ۱۳۹۰.
رضایی، مجید، و سید محمدعلی هاشمی. «بازخوانی قاعده نفی سبیل با رویکردی به اندیشه‌های امام خمینی»، متین ۱۴، شماره ۵۷ (۱۳۹۱): ۶۱-۸۶.
سیب، خیرالدین، و حامد فقیهی. «تسامح دینی (بازخوانی پیمان مدینه منوره)»، میقات حج ۲۲، شماره ۸۷ (۱۳۹۳): ۲۰۳-۲۲۳.
عباسی، بیژن. حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین (سه نسل حقوق بشر در اسلام، ایران و اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای). تهران: دادگستر، ۱۳۹۰.
عرب عامری، احمد، و محمدرضا پارسامنش. «تابعیت در اسلام»، حقوق اسلامی ۱۱، شماره ۴۱، (۱۳۹۴): ۱۰۷-۱۳۰.
علوی وثوقی،‌ سید یوسف. «بررسی تطبیقی آیه شریفه نفی سبیل در تفاسیر فریقین»، مطالعات تفسیری ۸، شماره ۳۱ (۱۳۹۶): ۱۵۱-۱۶۴.
عمید زنجانی، مصطفی. فقه سیاسی: حقوق معاهدات بین‌المللی و دیپلماسی در اسلام. تهران: سمت، ۱۳۷۹.
فیرحی، داوود. «مبانی تحزب در مذهب شیعه»، یاد، شماره ۵۳ (۱۳۷۸): ۲۹۷-۳۱۴.
فیرحی، داوود. «مشارکت سیاسی در دولت اسلامی»، نامه مفید ۷، شماره ۲۵ (۱۳۸۰): ۱۹-۴۸.
فیرحی، داوود. «شیعه و مسئله مشروعیت: بین نظریه و نص»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره ۵۷ (۱۳۸۱): ۲۱۷-۲۴۶.
فیرحی، داوود. «شیعه و دموکراسی مشورتی در ایران»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره ۶۷ (۱۳۸۴): ۱۳۷-۱۵۸.
فیرحی، داوود. فقه و حکمرانی حزبی. تهران: نی، ۱۳۹۶.
قانع، احمدعلی، و اسماعیل محمدپور. «اوصاف اختصاصی وصی از دیدگاه مذاهب خمسه و حقوق»، مبانی فقهی حقوق اسلامی ۱۲، شماره ۲۳ (۱۳۹۸): ۱۱۹-۱۶۱.
گوتو، اکیرا. «قانون‌نامه مدینه»، ترجمه شهلا بختیاری. کیهان اندیشه، شماره ۷۵ (۱۳۷۶): ۱۰۱-۱۱۵.
محقق داماد، مصطفی. قواعد فقه بخش عمومی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۹۹.
مصباح یزدی، محمدتقی. حقوق و سیاست در قرآن. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۷۷.
مصباح یزدی، محمدتقی. نظریه سیاسی اسلام. ج ۲. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۷۸.
مصباح یزدی، محمدتقی. نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۸۶.
مقامی، امیر. «سلب تابعیت شیخ عیسی قاسم از منظر حقوق بین‌الملل و حقوق بحرین»، مطالعات حقوق عمومی ۴۷، شماره ۲ (۱۳۹۶): ۳۵۷-۳۷۵. https://doi.org/10.22059/jplsq.2017.63102
ملکی، علی. «امکان یا امتناع انتخابات در اندیشه دینی»، سیاست‌نامه مفید ۲، شماره ۲ (۱۳۹۶): ۹۳-۱۱۶.
منتظری، حسینعلی. مبانی فقهی حکومت اسلامی. جلد ۷، ترجمه محمود صلواتی. تهران:‌ سرایی، ۱۳۸۷.
منتظری، حسینعلی. رساله حقوق. تهران، سرایی، ۱۳۹۴.
موحدی ساوجی،‌ محمدحسن. «همزیستی مسالمت‌آمیز انسان‌ها از دیدگاه قرآن و نظام بین‌المللی حقوق بشر»، حقوق بشر ۹، شماره ۱ و ۲ (۱۳۹۳): ۱۳۱-۱۵۸.
ناظمیان‌فرد، علی. «اهل ذمه در اسلام»، تاریخ اسلام ۲، شماره ۲ (۱۳۸۰): ۴۵-۵۶.
نائینی، میرزا محمدحسین. تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله. تصحیح و تحقیق سید جواد ورعی. قم: بوستان کتاب، ۱۳۹۳.
والزر، مایکل. فربه و نحیف خاستگاه هنجارهای اخلاقی. ترجمه سید صادق حقیقت و مرتضی بحرانی. تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، ۱۳۸۹.
 
 
ب-منابع لاتین:
Barten, Ulrike. Minorities, Minority Rights and Internal Self-Determination. London: Springer: 2014.
Morrison, Donald. “Aristotle's Definition of Citizenship: A Problem and Some Solutions.” History of Philosophy Quarterly 16, no. 2 (April 1999): 143-165.
Shany, Yuval. “Toward a General Margin of Appreciation Doctrine in International Law.” EJIL 16, no. 5, (2005): 907-940.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.