دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر

دوفصلنامۀ بین‌المللی حقوق‌بشر

حق بر تأمین اجتماعی کارگران بیگانه در ایران از منظر موازین حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای تخصصی حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده
از آنجا که حقوق کارگران بیگانه از طرف کشورهای مقصد در معرض نقض گسترده قرار دارد، این افراد تحت حمایت‌های مختلف اسناد بین‌المللی قرار گرفته‌اند. از جمله مهم‌ترین این حقوق، حق برخورداری از تامین اجتماعی است. اعلامیه جهانی حقوق بشر و معاهدات بین‌المللی همچون میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، کنوانسیون پناهندگان و کنوانسیون بین‌المللی حمایت از حقوق کلیه کارگران مهاجر از جمله اسنادی هستند که به تعلق حق تامین اجتماعی بیگانگان تاکید نموده‌اند. مقاوله‌نامه‌های سازمان بین‌المللی کار نیز بر رفتار برابر با کارگران بیگانه و اتباع داخلی در برخورداری از تامین اجتماعی تاکید نموده‌اند. این مقاله تلاش کرده است با روش توصیفی- تحلیلی، میزان برخورداری کارگران بیگانه از این حق را در نظام حقوقی ایران بررسی کند. یافته‌های این پژوهش نشانگر آن است که مسأله در نظام حقوقی ایران پیچیده و چند‌لایه است؛ فراگیری نظام حقوقی تأمین اجتماعی در شناسایی کارگران بیگانه به مثابه‌ی مهاجر یا پناهنده از یک طرف و ضرورت‌های اقتصادی پیش‌رو در تأمین نیروی کار ارزان همگی موید چالشی است که دولت ایران با عدم الحاق به مقاوله‌نامه‌های شماره 97، 118، 143 و 157 سازمان بین‌المللی کار بیش از پیش با آن روبرو است. این امر سبب شده است که حمایت کاملی از حقوق کارگران بیگانه به ویژه در خصوص حقوق مکتسبه تامین اجتماعی آنها و کارگران فاقد پروانه کار صورت نگیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Right to Social Security for Foreign Workers in Iran from the Perspective of Human Rights Norms

نویسندگان English

Mostafa Rezaei 1
Hadi Salehi 2
1 PhD in Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty of Law & Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

Given the rights of foreign workers are widely violated by the host countries, these people are protected under various international documents. Among the most important of these rights is the right to social security. The Universal Declaration of Human Rights and international treaties such as the ICESCR, Refugees Convention, and The International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of their Families emphasize the right to social security for foreigners. The International Labor Organization’s conventions also stress the equal treatment of foreign workers and local nationals in accessing social security. Using a descriptive-analytical method, this article examines the extent to which foreign workers enjoy this right within Iran's legal system. The findings of this research indicate the issue in Iran's legal system is complex and multi-layered. The comprehensiveness of the social security legal system in identifying foreign workers as immigrants or refugees, on the one hand, and economic demand for inexpensive labor, on the other hand, all point to the challenge that the Iranian government encounters by non-ratification of ILO’s Conventions no. 97, 118, 143, and 157 Consequently, the rights of foreign workers, particularly regarding their accrued social security benefits, remain inadequately protected, especially for those without work permits.

کلیدواژه‌ها English

Social security
foreign workers
International Labor Organization
equal treatment
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
 امیری، مرضیه. «درآمد میلیاردی از جریمه افغان‌ها»، روزنامه شرق ۳۷۴۵، سی‌ویک خرداد ۱۳۹۹.
 آزاد دوین، علی. تضمین حق تأمین اجتماعی در نظام حقوق بین‌الملل. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ۱۳۹۸.
 بادینی، حسن. «جستاری نقادانه در نظام حقوق تأمین اجتماعی ایران»، فصلنامه حقوق ۳۸، شماره ۴ (زمستان ۱۳۸۷): ۸۸- ۵۷.
براتی، جعفر، احمد خسروی، و حسن شعبانی‌نژاد. «حق دسترسی کارگان مهاجر به حمایت‌های تأمین اجتماعی به موجب اسناد بین‌الملل و موافقت‌نامه‌های دوجانبه کار»، تأمین اجتماعی ۱۵، شماره ۵۵ (بهار ۱۳۹۹): ۱۳۳-۱۵۳.
بیگ‌زاده، ابراهیم. حقوق بین‌الملل. جلد اول. تهران: انتشارات میزان، ۱۴۰۱.
پروین، خیرالله، و مرتضی رستمی. «بررسی اثرپذیری حق کار کارگان مهاجر قانونی در ایران از اسناد بین‌المللی»، فصلنامه حقوق ۴۲، شماره ۳ (پاییز ۱۳۹۱): ۱۰۶- ۸۷.
پیترز، دنی. تأمین اجتماعی: مقدمه‌ای بر اصول اساسی. ترجمه فراز فیروزمندی و سمیره احمدی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ۱۳۸۸.
توسلی نائینی، منوچهر. «تبعات ورود و اقامت غیرمجاز اتباع بیگانه در ایران»، نامه حقوقی، شماره ۸ (شهریور ۱۳۸۴): ۶۴- ۴۷.
رفیعی، احمد. قانون کار در نظم حقوقی کنونی. تهران: انتشارات نگاه بینه، ۱۳۹۹.
رنجبریان، امیرحسین، و بهرام فرهمند صابر. «تأثیر جهانی‌شدن بر روابط کار و تأمین اجتماعی»، مجله مطالعات حقوقی ۴، شماره ۱ (بهار و تابستان ۱۳۹۱): ۱۰۱- ۷۳.
السان، مصطفی، و مجتبی همتی. «روند شکل‌گیری حقوق تأمین اجتماعی در اسناد و موازین بین‌المللی»، فصلنامه رفاه اجتماعی ۵، شماره ۱۹ (زمستان ۱۳۸۴)، ۲۷۸- ۲۵۳.
شینین، مارتین. «حق بر تأمین اجتماعی»، ترجمه: ماهرو غدیری، در حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ویراست: آسیبورن ایده، کاتارینا کراوزه و الن روساس، ۲۱۷-۲۲۸. تهران، مجد: ۱۳۹۱.
عبادی، شیرین. حقوق پناهندگان. تهران: انتشارات گنج دانش، ۱۳۷۳.
عراقی، عزت‌الله. حقوق کار. جلد ۲. تهران: انتشارات سمت، ۱۳۹۱.
عراقی، عزت‌الله، و امیرحسین رنجبریان. تحول حقوق بین‌المللی کار. تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، ۱۳۸۵.
عراقی، عزت‌الله، و دیگران. درآمدی بر حقوق تأمین اجتماعی. تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، ۱۳۸۶.
عصمتی، زینب. برابری در حقوق تأمین اجتماعی ایران. تهران: شرکت سهامی انتشار، ۱۴۰۱.
 فلسفی، هدایت‌الله. «حق، صلح و منزلت انسانی: تأملاتی در مفاهیم قاعده حقوقی، ارزش اخلاقی و بشریت»، مجله حقوقی بین‌المللی ۱۹، شماره ۲۶ و ۲۷ (زمستان ۱۳۸۰): ۵-۱۳۰.
قاری سیدفاطمی، سید محمد. حقوق بشر در جهان معاصر. دفتر اول. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ۱۳۸۸.
قاری سیدفاطمی، سید محمد. حقوق بشر در جهان معاصر. دفتر دوم. تهران: نشر نگاه معاصر، ۱۳۹۶.
قاسمی، علی. «مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال اخراج بیگانگان»، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی ۱۹، شماره ۶۸ (دی ۱۳۹۳): ۲۴۰- ۲۰۷.
قاسمی، محسن. «برخورداری اتباع بیگانه از مزایای تأمین اجتماعی (قسمت دوم: حقوق ایران)»، فصلنامه قوانین و مقررات تأمین اجتماعی ۳، شماره ۱۰ (بهار ۱۳۸۷): ۱۰۱-۱۱۸.
قاضی، سید ابوالفضل. حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: میزان، ۱۳۸۳.
کریمی، زهرا. «حضور مهاجرین افغانی در صنعت فرش دستباف کاشان»، گفتگو، شماره ۵۰ (دی ماه ۱۳۸۶): ۹۹-۱۱۵.
نصیری، محمد. حقوق بین‌المللی خصوصی. تهران: آگاه، ۱۳۸۳.
نعیمی، عمران، و حمیدرضا پرتو. حقوق تأمین اجتماعی: با تأکید بر حوزه بیمه‌ای. تهران: سمت، ۱۳۹۶.
والتیکوس، نیکولاس. «معیارهای بین‌المللی کار و حقوق بشر»، مترجم: جواد کارگزاری، کار و جامعه، شماره ۵۲ (بهمن ۱۳۸۲): ۱-۸.
هکی، فرشید. گفتمان حقوق بشر برای همه. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ۱۳۹۱.
همتی، مجتبی. حقوق تأمین اجتماعی. تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، ۱۳۹۶.
 
ب- منابع لاتین:
Farran, Sue. Human Rights in the South Pacific: Challenges and Changes. New York: Routledge, 2009.
Ignacio, Emilyzen, and Yesenia Mejia. Managing Labour Migration: The Case of the Filipino and Indonesian Domestic Helper Market in Hong Kong. Geneva: ILO, 2009.
ILO. Handbook on Establishing Effective Labour Migration Policies in Countries of Origin and Destination. Geneva: ILO, 2006.
Olney, Shauna, and Ryszard Cholewinski. “Migrant Workers and the Right to Non-discrimination and Equality.” in Migrants at Work: Immigration and Vulnerability in Labour Law, edited by Cathryn Costello and Mark Freedland, 259- 281. Oxford: Oxford University Press, 2014.
Ruhs, Martin. Temporary Foreign Worker Programmes: Policies, Adverse Consequences, and the Need to Make them Work. Geneva: ILO, 2003.
Van Ginneken, Wouter. “Social Protection for Migrant Workers: National and International Policy Challenges.” European Journal of Social Security 15, no. 2 (Jun 2013): 209- 221.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.