مقایسه دیدگاه شهید مطهری در مورد جهاد و دیدگاه رالز درباره جنگ‌های حقوق بشری

مقامی, امیر

مقایسه دیدگاه شهید مطهری در مورد جهاد و دیدگاه رالز درباره جنگ‌های حقوق بشری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

امیر مقامی

عضو هیأت علمی دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی

چکیده

نسبتی ناخواسته میان نظریه جهاد شهید مرتضی مطهری و جان رالز و مشابهت برخی دغدغه‌های اجتماعی آن‌ها بهانه‌ای است برای کنجکاوی در امکان تشابه یا افتراق نظریه این دو در باب مشروعیت جنگ و توسل ابتدایی به زور. در این بررسی به نظر می‌رسد جهاد بشردوستانه آن گونه که از نامش پیداست سنخیتی با مداخله بشردوستانه دارد؛ با این تفاوت که اولی از منظری ایدئولوژیک و الهی تجویز می‌شود و دومی از منظر لیبرالیسم اخلاقی؛ گر چه هر دو تقریباً مدعای یکسانی دارند. آیا این تشابه علی الظاهر ناخودآگاه در میان موارد تجویز جهاد در نظریه جهاد شهید مطهری به عنوان یک فقیه فلسفه‌گرای مسلمان و توجیه جنگ برای مقابله با نقض حقوق بشر در «قانون مردمان» به عنوان مکمل نظریه عدالت جان رالز، به عنوان یک فیلسوف لیبرال کانت‌گرا نقطه‌ای مشترک و پیوندی وثیق محسوب می‌شود؟

کلیدواژه‌ها

جهاد

تبلیغ دین

حقوق بشر

مرتضی مطهری

جان رالز

موضوعات

حقوق بشر اسلامی

عنوان مقاله English

A comparative study of Ayatollah Motahhari’s views on Jihad and Rawls’ views on Humanitarian Wars

نویسنده English

Amir Maghami

Faculty member of Ashrafi Esfahani University

چکیده English

Since there appears to be a relationship between Ayatollah Mutahhari’s ‘Jihad’ theory and John Rawls’s Humanitarian War theory, and between their shared social concerns, this study aims at investigating whether the two theories are similar or different in terms of legitimacy of war and the use of force. It seems that humanitarian jihad and liberal humanitarian intervention have a similar genesis, the difference being that the former is prescribed on theological foundations and the latter is founded on ethical liberalism, though the two have similar claims. Can this apparently unprofessed resemblance in permissibility of jihad in Jihad theory of Ayatollah Motahhari – as a Muslim jurist and philosopher - and the justification of war to confront violation of human rights in “The Law of Peoples” as a complement to theory of justice of Rawls – as a Kantian liberal philosopher be considered a significant relationship?

کلیدواژه‌ها English

Jihad

Religious Preaching

human rights

Morteza Mutahhari

John Rawls

ابراهیمی، محمدعلی؛ «حقوق بشردوستانه در عصر انتظار (3)»، قابل دسترس در: http://www.rasekhoon.net/article/print-54960.aspx
اصغری، محمود؛ «مسئله عدالت در آراء جان رالز و شهید مطهری»، اندیشه حوزه، 1381، شماره 37.
اودار، کاترین؛ «استراتژی کانتی راولز»، ترجمه رضا بهشتی معز، نامه فرهنگ، 1378، شماره 32 و 33.
حیدری (حاجی حیدر)، حمید؛ توسل به زور در روابط بینالملل از دیدگاه حقوق بینالملل عمومی و فقه شیعه، تهران، اطلاعات، 1376.
خسروی، علیاکبر؛ دفاع مشروع و محاکم بینالمللی، قم، فراگفت، 1385.
داماتو، آنتونیو؛ «حقوق بینالملل و نظریه عدالت راولز»، فرهنگ نامه، 1384، شماره 58؟.
رشید، احمد؛ اسلام و حقوق بینالملل عمومی، ترجمه حسین سیدی، تهران، مرکز مطالعات عالی بینالمللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1353.
فلسفی، هدایتاله؛ صلح جاویدان و حکومت قانون، دیالکتیک همانندی و تفاوت، تهران، فرهنگ نشرنو، 1390.
قرباننیا، ناصر؛ اخلاق و حقوق بینالملل، تهران، سمت، 1378.
________ ؛ «بررسی مداخله بشردوستانه از منظر اخلاق»، نامه مفید، 1382، شماره 37.
مطهری، مرتضی؛ جهاد و مشروعیت آن در قرآن، قم، صدرا، 1360.
_________ ؛ فطرت، قم، صدرا، چاپ دوم، 1370.
_________ ؛ جهاد، قم، صدرا، چاپ هفتم، 1373.
_________ ؛ آزادی معنوی، قم، صدرا، چاپ نوزدهم، 1378.
محقق داماد، سید مصطفی؛ (بی تا)، جزوه حقوق بینالملل اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، بیتا.
منتظری، حسینعلی؛ حکومت دینی و حقوق انسان، تهران، سرایی، چاپ دوم، 1387.
هشمی، سهیل اچ؛ «آیا مبنای اخلاقی اسلامی برای مداخله بشردوستانه وجود دارد؟»، ترجمه سید طه موسوی میرکلائی، مجله حقوقی بینالمللی، زمستان 1389، شمارة 43.
همایون مصباح، سیدحسین؛ «مطهری، نسبت عدالت و آزادی»، اندیشه حوزه، 1385، شماره 60.

Amdur, Robert; 1977, "Rawls theory of justice: domestic and international perspective", World Politics, Vol. 29, No. 3, pp. 438-461.
Brown, Carl; 2000, Religion and State: The Muslim approach to politics, Columbia University Press.
Beitz, Charles R; 2000, "Rawls's Law of Peoples", Ethics, Vol. 110, No. 4, pp. 669-696.
Brown, Chris; 2002, "The Construction of a 'Realistic Utopia': John Rawls and International Political Theory", Review of International Studies, Vol. 28, No. 1, pp. 5-21.
Freeman, Samuel; 2006, "The law of peoples, social cooperation, human rights and distributive justice", Social Philosophy & Policy Foundation, pp. 29-68.
Janse, Ronald; 2006, "The legitimacy of humanitarian intervention", Leiden Journal of International Law, 19, pp. 669-692.
Kochi, Tarik; 2007, "The problem of war-Rawls and the law of peoples", Law, culture and humanities, Vol. 3, pp. 244-265.
Pogge, Thomas; 1988, "Rawls and global justice", Canadian Journal of Philosophy, Vol. 18, No. 2, pp. 227-256.
Rawls, John; 1993, "The law of peoples", Critical Inquiry, Vol. 20, No. 1 (Autumn, 1993), pp. 36-68.
_________ ; 1999, A Theory of justice, Cambridge: Harvard University Press.
________; 2000, the law of peoples, London, Harvard University Press, 2nd printing.
Sardar Ali, Shaheen and Javid Rehman; 2005, "The concept of JIHAD in Islamic international law", Journal of Conflict & Security Law, Vol. 10 No. 3, 321-343.
Tan, Kok-chor; 2005, "International Toleration: Rawlsian versus Cosmopolitan", Leiden Journal of International Law, 18, pp. 685-710.
Teson, Fernando; 2001, "The liberal case for humanitarian intervention", available at: http://papers.ssrn.com/abstract=291661
_____________ ; 1998, A Philosophy of international law, Colorado, Westreview.
Wilkins, Burleigh T; 1997, "A Third Principle of Justice", The Journal of Ethics, Vol. 1, No. 4, pp. 355-374.